Bir cümleyle ergen terapisi
Ergenlik; bir yandan beden hızla değişirken bir yandan da arkadaş çevresinin, aileyle yakınlığın ve kendine bakışın yeniden şekillendiği hareketli bir dönemdir. Ergen terapisi, gencin bu değişimlerin ortasında kendini anlamasına, duygularını yönetmesine ve kararlarını daha sağlam bir zeminde vermesine yardım eder. Terapide genç, yargılanmadan ve öğüt dinlemeden konuşabildiği bir yetişkinle karşılaşır. Aile sürecin dışında tutulmaz; ancak odanın merkezinde gencin kendisi vardır.
Bu cümleler size tanıdık geliyor mu?
- Kimse beni anlamıyor, en çok da ailem.
- Odamdan çıkmak, kimseyle konuşmak istemiyorum.
- Sınıfta bir şey söyleyeceğim zaman yüzüm kızarıyor, susuyorum.
- Sosyal medyada başkalarının hayatına bakınca kendimi değersiz hissediyorum.
- Annemle babamla her konuşmamız kavgayla bitiyor.
- Ne olmak istediğimi, kim olduğumu bilmiyorum.
Başvuruların arkasında çoğu zaman şu konular vardır: odasına çekilme, ani parlamalar, topluluk önünde konuşma korkusu, derslere ilginin kaybolması, okulda ya da internette zorbalığa uğrama, aynada gördüğünden memnun olmama, evdeki gerilim ve “ben kimim” sorusu.
Terapi odasında neler oluyor?
Ergen seansları çoğu zaman bir yetişkin seansından daha esnek ilerler. Sohbet bazen bir dizi, bir oyun ya da bir şarkı üzerinden başlar; psikolog gencin dünyasına ilgi gösterir ve oradan önemli konulara geçer. Genç zorlandığı bir durumu anlatırken birlikte düşünülür: O an ne hissetti, aklından ne geçti, ne yaptı, başka neler yapabilirdi? Duyguları tanıma ve düzenleme, sorun çözme, kendini ifade etme ve sınır koyma becerileri seanslarda konuşularak ve canlandırılarak çalışılır.
Gizlilik nasıl işler?
Gencin terapiye güvenmesi için gizlilik kuralları ilk görüşmede hem gençle hem aileyle birlikte açıkça konuşulur. Seansta anlatılanlar gençle psikolog arasında kalır. Aileye yalnızca genel ilerleme ve evde yapılabilecekler aktarılır. Tek istisna can güvenliğidir: Genç kendine ya da bir başkasına zarar verme tehlikesi taşıyorsa aile mutlaka haberdar edilir; bu adımın nasıl atılacağı da mümkün olduğunca önce gençle konuşulur.
İlk üç görüşmenin haritası
Birinci görüşme: Gençle ve aileyle birlikte başlar; gizlilik kuralları konuşulur. Ardından genç ve aile ayrı ayrı dinlenir.
İkinci görüşme: Yalnızca gençle yapılır. Okul, arkadaşlar, ilgi alanları, aile ve gencin kendi gözünden yaşadığı zorluklar ele alınır.
Üçüncü görüşme: Genç ile birlikte hedefler belirlenir. Hedeflerin gencin kendi cümleleriyle yazılması, terapiye sahip çıkmasını kolaylaştırır.
Sosyal medya, uyku ve okul
Ergenlerde gece geç saatlere uzanan telefon kullanımı uykuyu kısaltır, uykusuzluk ise duygu dalgalanmalarını ve dikkat sorunlarını artırır. Seanslarda telefon bir suçlu ilan edilmez; genç kendi alışkanlıklarını bir araştırmacı gibi gözlemler: Hangi uygulamalarda geçirilen zaman sonrasında daha kötü hissediyor, hangi saatten sonra ekran bırakılırsa sabah daha kolay uyanıyor? Okul tarafında ise ders çalışmayı küçük ve yönetilebilir parçalara bölmek, erteleme döngüsünü kırmak ve sınav kaygısıyla baş etmek üzerinde çalışılır.
Aileyle yapılan görüşmeler
Belirli aralıklarla aileyle ayrı bir görüşme ya da gençle ailenin birlikte katıldığı bir oturum yapılır. Bu görüşmelerde evdeki iletişim, kurallar ve sorumluluklar ele alınır. Ebeveynler, gencin özerklik ihtiyacını gözetirken sınırları nasıl koruyabileceklerini konuşur. Ailenin, gencin değişimini fark edip takdir etmesi terapinin ilerlemesini hızlandırır. Anne babanın kendi aralarında tutarlı davranması da önemlidir; birinin izin verdiğini diğerinin yasakladığı evlerde gençler sınırları sürekli zorlar. Bu yüzden aile görüşmelerinde ebeveynlerin ortak bir dil bulmasına ayrıca zaman ayrılır.
Seanslar arası küçük görevler
Gençlere verilen görevler kısa ve uygulanabilir olmalıdır: Duygu yoğunlaştığında telefona üç kelimelik bir not yazmak, haftada bir kez sevdiği bir etkinliğe katılmak, bir arkadaşına ilk adımı atıp mesaj göndermek ya da sinirlendiği bir anda konuşmayı on dakika ertelemeyi denemek gibi. Görevler gençle birlikte seçilir; böylece "ödev" değil, kendi denemesi gibi hissedilir.
Ne kadar sürer, nereden anlarız?
Ergen terapisi genellikle haftada bir yapılan, yaklaşık elli dakikalık görüşmelerle sürer. Pek çok genç, üç dört ay içinde hem kendisinin hem de ailesinin fark edeceği bir değişim yaşar. Gencin odasından daha sık çıkması, arkadaşlarıyla görüşmeye başlaması, öfke patlamalarının seyrekleşmesi, okulla ilgili kaygısının azalması ve aileyle konuşmaların daha kısa sürede kavgaya dönüşmemesi ilerlemenin işaretleridir.
Psikiyatri desteği gereken durumlar
Bazı işaretler, psikoloğun yanında bir çocuk ve ergen psikiyatristinin de sürece katılmasını gerektirir: iki haftayı aşan derin keyifsizlik, kolda ya da bacakta kesikler, ölümden söz etmek, öğün atlayarak hızla kilo vermek, alkol ya da uyuşturucu denemek, başkalarının görmediği şeyleri gördüğünü söylemek. Acil bir tehlike varsa beklemeden 112 aranmalıdır.
Konya'da ergen terapisi randevusu
Ergen terapisi için randevu formunda görüşmenin "Ergen çocuğum" için olduğunu işaretleyin. Sizi arayarak ilk görüşmenin nasıl ilerleyeceğini anlatır, uygun bir zaman belirleriz.
Sık sorulan sorular
Çocuğum terapiye gelmek istemiyor, zorlamalı mıyım?
Zorlamak yerine bir ilk görüşmeyi denemesini isteyin. Gizliliğin ne anlama geldiğini öğrenen gençlerin çoğu, sonraki seanslara daha istekli gelir.
Seanslarda ne konuşulduğunu öğrenebilir miyim?
Genel ilerleme ve evde yapabilecekleriniz sizinle paylaşılır; ayrıntılar gencin güveni için gizli kalır.
Çocuğum psikoloğa gittiğini arkadaşlarından saklamak istiyor, ne yapmalıyım?
Bu isteğe saygı gösterin. Terapiye gitmek kişisel bir karardır; kimlerle paylaşacağına gencin kendisinin karar vermesi, sürece olan güvenini artırır.
Ergen terapisi kaç yaşına kadar sürer?
On sekiz yaşından sonra çalışma, yetişkin bireysel terapisi olarak devam edebilir.
