Konya Çocuk Psikoloğu

Çocuklar ve gençler hangi konularda destek alıyor?

Çocukların ve gençlerin yaşadığı zorluklar çoğu zaman davranışlarındaki değişikliklerle fark edilir: Sık öfke nöbetleri, geceleri yalnız uyuyamama, kardeşini kıskanma, okula gitmek istememe, arkadaş edinememe, odasına kapanma ya da ders başarısında ani bir düşüş. Anne baba ayrılığı, taşınma, okul değişikliği, yeni bir kardeşin doğumu ya da bir yakının kaybı gibi büyük değişiklikler de bu dönemde sık başvuru nedenleridir.

Anne babaların çoğu, "bu bir dönemdir, geçer" düşüncesiyle bir süre bekler. Bazı zorluklar gerçekten zamanla geçer. Ancak değişiklik birkaç haftadan uzun sürüyor, çocuğun okul, aile ya da arkadaşlık yaşamını etkiliyorsa, bir değerlendirme yapılması önerilir.

Yaşa göre değişen yöntemler

• Oyun terapisi: Okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklar için. Çocuk duygularını oyuncaklar, kum, boya ve kuklalar aracılığıyla ifade eder.
• Ergen terapisi: On iki ile on sekiz yaş arasındaki gençler için. Genç, gizliliğin güvencesinde kendi gündemini konuşur.
• Aile terapisi: Zorluğun bir kişiden çok ailenin birlikte işleyişinde yaşandığı durumlar için. Ebeveynler, çocuklar ve gerektiğinde diğer aile üyeleri katılır.
• Okul ve sınav kaygısı: Sınavlar, sınıf içinde söz almak ya da okula gitmek konusunda yoğun gerginlik yaşayan öğrenciler için.

Çocuğum için hangisi uygun?

Seçimde çocuğun yaşı ve zorluğun nerede yoğunlaştığı belirleyicidir. Altı yaşındaki bir çocuğun gece korkuları için oyun terapisi, on beş yaşındaki bir gencin içe kapanması için ergen terapisi doğal başlangıç noktalarıdır. Evde herkesin birbirine öfkeli olduğu, kardeşlerin sürekli kavga ettiği durumlarda aile terapisi daha uygun olabilir. Kaygı yalnızca okul ve sınavlarla ilgiliyse, sınav kaygısına odaklanan kısa bir çalışma yeterli olabilir. Karar her zaman ilk görüşmede, anne babayla birlikte verilir.

İlk görüşmeye kimler gelir?

Küçük çocuklarda ilk görüşme yalnızca anne babayla yapılır. Bu görüşmede çocuğun gelişimi, ailenin yaşamı ve başvuru nedeni ayrıntılı olarak konuşulur; çocuğun sonraki seanslara nasıl hazırlanacağı planlanır. Ergenlerde ise ilk görüşme genellikle gençle ve aileyle birlikte başlar, ardından her biriyle ayrı ayrı devam eder. Anne ve baba ayrı yaşıyor olsa bile, ikisinin de sürece dahil edilmesi çocuğun yararınadır.

Çocuğa nasıl anlatmalı?

Küçük çocuklara yaşlarına uygun, sade bir dil kullanılabilir: “Son zamanlarda çok sinirleniyorsun, biz de bu kocaman duygularla başa çıkmana yardım edecek, seninle oyunlar oynayacak biriyle tanışmaya gidiyoruz.” Ergenlerle konuşurken ise onları kararın dışında bırakmamak gerekir; görüşmenin gizli olduğunu, kendisi için olduğunu ve ilk görüşmeden sonra birlikte değerlendireceğinizi söyleyebilirsiniz. “Uslu durmazsan psikoloğa götürürüm” gibi cümleler, terapiyi baştan bir cezaya dönüştürür; bu tür ifadelerden kaçınılmalıdır.

Okul ile iş birliği

Çocuğun günün büyük bölümünü geçirdiği okul, değişimi görmek ve desteklemek için önemli bir ortaktır. Ailenin izniyle sınıf öğretmeni ya da okul rehber öğretmeniyle görüşülebilir. Öğretmenin gözlemleri değerlendirmeye ışık tutar; okulda yapılabilecek küçük düzenlemeler ise çocuğun uyumunu kolaylaştırır.

Ailenin rolü

Çocuk ve ergen terapisinde aile, sürecin doğal bir parçasıdır. Belirli aralıklarla anne babayla ayrı görüşmeler yapılır; bu görüşmelerde çocuğun ilerlemesi genel hatlarıyla paylaşılır ve evde uygulanabilecek öneriler konuşulur. Ebeveynlerin kendi zorlandıkları anları, yorgunluklarını ve kaygılarını paylaşabilmesi de bu görüşmelerin önemli bir parçasıdır. Anne baba arasında tutarlı bir tutum geliştirilmesi, çocuğun değişimini kalıcı hâle getirir.

Kardeşleri unutmamak

Ailede bir çocuğun terapiye başlaması, kardeşlerin de dikkatini çeker. Kardeşler neden yalnızca birinin “özel bir yere” gittiğini merak edebilir, kıskançlık duyabilir ya da kendilerini ihmal edilmiş hissedebilir. Onlara da yaşlarına uygun kısa bir açıklama yapmak, terapiyi bir sır olarak saklamamak ve her çocuğa ayrı ayrı baş başa zaman ayırmak önerilir. Gerekli görüldüğünde kardeşlerin de katıldığı bir aile seansı planlanabilir. Böylece aile içinde kimse kendini dışarıda kalmış hissetmez ve değişim bütün eve yayılır.

Seans sıklığı ve süresi

Çocuk seansları genellikle haftada bir yapılır; süre çocuğun yaşına göre 40 ile 50 dakika arasında değişir. Aile terapisinde seans aralıkları iki ya da üç haftaya çıkabilir. Pek çok çocukta birkaç ay içinde belirgin bir değişim gözlenir; ilerleme belirli aralıklarla aileyle birlikte değerlendirilir.

Psikiyatri değerlendirmesi ne zaman gerekir?

Bazı tablolarda psikolojik desteğin yanında bir hekim görüşü de gerekir. İki yaşını geçtiği hâlde hiç kelime kullanmayan ya da göz teması kurmayan çocuklar, sınıfta yerinde oturamadığı için sürekli uyarı alan öğrenciler, aylardır keyifsiz olan ve kendine zarar veren gençler ve yemek yemeyi reddederek hızla kilo veren çocuklar için çocuk ve ergen psikiyatristinden randevu alınması önerilir.

Sık sorulan sorular