Aile Terapisi

Bir cümleyle aile terapisi

Bir ailede bir kişinin yaşadığı zorluk, evdeki herkesi etkiler; evdeki ilişkiler de o zorluğun sürmesine ya da azalmasına katkıda bulunur. Aile terapisi bu karşılıklı etkiyi görünür kılar. Terapide "sorunlu" bir aile üyesini düzeltmek yerine ailenin birlikte nasıl işlediğine bakılır: Kim kiminle yakın, kim kimden uzak, kararlar nasıl alınıyor, duygular nasıl ifade ediliyor? Amaç, her aile üyesinin kendini daha çok duyulmuş hissettiği ve sorunların birlikte çözülebildiği bir düzen kurmaktır.

Bu cümleler size tanıdık geliyor mu?

• Evde herkes kendi odasında, akşam yemeği bile ayrı yeniyor.
• Çocuklarımız birbirleriyle sürekli kavga ediyor.
• Eşimle çocuklara nasıl davranacağımız konusunda anlaşamıyoruz.
• Ailemizde bir kayıp yaşadık, kimse bu konuda konuşamıyor.
• Yeni bir eşle birlikte yeniden aile olmaya çalışıyoruz ve zorlanıyoruz.
• Büyükanne ve büyükbabanın evimizdeki kararlara karışması gerginlik yaratıyor.

Ergenle ebeveyn arasındaki tırmanan çatışmalar, kardeşler arası rekabet, boşanma ve sonrası düzen, üvey aile ilişkileri, bir aile üyesinin uzun süren hastalığı, yas, taşınma ya da göç, ev içinde sık yaşanan öfke patlamaları ve bir çocuğun davranış sorunları aile terapisinde sık çalışılan konulardır.

Aile terapisi odasında neler oluyor?

Seanslara konuya göre bütün aile, yalnızca ebeveynler ya da ebeveynlerle bir çocuk katılabilir. Psikolog her aile üyesinin söz almasını sağlar; en küçük çocuğun bakış açısı da en az yetişkinlerinki kadar önemsenir. Zaman zaman aile üyelerinden ev içindeki bir anı canlandırmaları istenir. Örneğin sabah okula hazırlanma telaşının nasıl geçtiği odada yeniden oynanır ve kimin ne hissettiği konuşulur. Küçük çocuklar için çizim, aile figürleri ya da oyun gibi yöntemler kullanılır.

Psikolog ailenin tekrarlayan döngülerini gözlemler ve bunları suçlamadan, merakla aileyle paylaşır: "Kızınız sesini yükselttiğinde siz geri çekiliyorsunuz, o da daha çok yükseltiyor gibi görünüyor; bunu evde de fark ediyor musunuz?" gibi.

İlk üç görüşmenin haritası

Birinci görüşme: Ebeveynlerle yapılır. Başvuru nedeni, ailenin yapısı, önemli olaylar ve daha önce denenen çözümler konuşulur. Hangi aile üyelerinin sonraki seanslara katılacağına birlikte karar verilir.

İkinci görüşme: Aile birlikte gelir. Her aile üyesinin evdeki durumu kendi gözünden anlatması istenir. Kuşaklar boyunca aile yapısını gösteren bir aile ağacı çizilebilir.

Üçüncü görüşme: Ailenin ortak hedefleri belirlenir. Hedefler herkesin anlayabileceği somut cümlelerle yazılır: "Akşam yemeklerinin haftada en az üç gün birlikte ve telefonsuz yenmesi" gibi.

Aile kuralları ve roller

Her ailenin yazılı olmayan kuralları vardır: Kimse babaya karşı çıkmaz, üzüntü gösterilmez, sorunlar evin dışında konuşulmaz gibi. Aileler zamanla bazı roller de dağıtır: sorumluluk sahibi büyük çocuk, sürekli şakalar yapan arabulucu, her şeyin suçu kendisine kalan çocuk. Bu kurallar ve roller bir dönem işe yarasa da zamanla aile üyelerini sıkıştırabilir. Terapide bu görünmez kurallar konuşulur ve ailenin bugünkü ihtiyaçlarına uyacak şekilde yeniden düzenlenir.

Boşanma ve yeniden kurulan aileler

Boşanma sürecinde aile terapisi, ebeveynlerin eş olarak ayrılırken anne baba olarak iş birliğini sürdürebilmesine yardım eder. Çocuklara durumun nasıl anlatılacağı, iki ev arasındaki düzenin nasıl kurulacağı ve çocukların ebeveyn çatışmasının ortasında kalmaması üzerinde çalışılır. Yeni bir eşle birlikte kurulan ailelerde ise üvey ebeveynin rolünün, kardeşlerin birbirine alışmasının ve eski ailelere ait alışkanlıkların zaman içinde nasıl harmanlanacağı ele alınır.

Seanslar arası küçük görevler

Ailelere sık önerilen görevlerden biri haftalık aile toplantısıdır: Belirli bir günde, kısa süreli, herkesin sırayla söz aldığı ve önce haftanın iyi giden yanlarının konuşulduğu bir toplantı. Bunun dışında ailece keyif alınan bir etkinliğe haftada bir kez zaman ayırmak, evdeki birkaç temel kuralı birlikte yazıp görünür bir yere asmak ya da tartışma tırmandığında herkesin uyacağı bir mola işareti belirlemek gibi görevler verilebilir.

Ne kadar sürer, nereden anlarız?

Aile terapisi çoğu zaman iki ya da üç haftada bir yapılan görüşmelerle, toplamda sekiz ile on beş seans arasında sürer. Seans aralarının biraz daha uzun tutulması, ailenin önerileri evde deneyebilmesine zaman tanır. Evdeki tartışmaların azalması, kavgalardan sonra barışmanın kolaylaşması, aile üyelerinin birlikte daha fazla zaman geçirmeye başlaması ve sorun olarak görülen davranışın yatışması ilerlemenin işaretleridir.

Aile terapisinin tek başına yetmediği durumlar

Aile içinde fiziksel şiddet ya da bir çocuğun ihmal edildiğine dair kuşku varsa, önce aile üyelerinin güvenliği sağlanır ve ilgili kurumlarla iş birliği yapılır. Bir aile üyesinde ağır depresyon, bağımlılık ya da tedavi gerektiren bir psikiyatrik hastalık varsa, aile terapisine ek olarak o kişinin bireysel tedavisi planlanır.

Konya'da aile terapisi randevusu

Aile terapisi için randevu formunda görüşmenin "Ailemiz" için olduğunu işaretleyin. Sizi arayarak ilk görüşmeyi ebeveynlerle planlar, sonraki seanslara kimlerin katılacağını birlikte belirleriz.

Sık sorulan sorular